Feeds:
नोंदी
प्रतिक्रिया

Posts Tagged ‘कमलाबाई ओगलें’

कधी काही पारंपारिक महाराष्ट्रीयन पदार्थ बनवायचा असला आणि त्याबद्दल मला कोणतीही शंका आली की माझी पावले सहजच पुस्तकाच्या कपाटाकडे वळतात आणि मी ‘रुचिरा’ उचलते. गेली बारा-तेरा वर्षं वापरून-वापरून माझ्या पुस्तकाची पाने अगदी निखळायला लागली आहेत, त्यावर हळदीचे, तेलाचे आणि तिखटाचे डाग पडले आहेत पण तरी हे पुस्तक चाळताना अजूनही मला नेहेमी नवीन काहीतरी सापडतं. कमलाबाई ओगलेंनी एक खाद्यपदार्थांचं पुस्तक नव्हे तर जणू माझ्या पिढीजात खाद्यसंस्कृतीचा सारांशच माझ्या हातात ठेवला आहें असं वाटतं. आईकडून मुलीला आणि तिच्याकडून तिच्या  मुलीला जसं सहजपणे द्यावं तसं हे देणं आमच्या हातात पडलं आहे. पुस्तकात पाककृती आहेत पण त्यात क्लिष्टता नाही, उपयोगी सूचना आहेत पण वाचणाऱ्याच्या क्षमतेबद्दल थोडा विश्वास आणि थोड्या अपेक्षाही आहेत, पर्यायी जिन्नस आणि इतर माहितीही आहें. पुस्तकाचा आवाका एवढा मोठा आहें कि त्यात रोजच्या स्वयंपाकापासून ते १०० माणसांसाठी पंचपक्वान्नाच्या खास पंगतीपर्यंत सारं काही आहें. आजकालच्या जमान्यात एखाद्या लेखकाने त्यातल्या वेगवेगळ्या प्रकारांचे १० खंड काढून, ते अनेक फोटोवगैरे घालून चकमकीत बनवून अव्वाच्या सव्वा किंमतींना विकले असते पण कमलाबाईंनी केवळ ९० रुपयांत मिळणारया या एकाच साध्या पुस्तकात, हातचे काही न राखता आपल्या आयुष्यभराच्या अनुभवांची आणि ज्ञानाची तिजोरी आपल्यापुढे रिकामी केली आहें.  

माझी आई अतिशय सुगरण आहें आणि तिची आईही सुगरण होती पण मला आठवतेय तेंव्हापासून कधी काही अडलं तर आईनेही ‘रुचिरा’चाच आधार घेतला आहें. माझ्या आता लक्षात येतंय की आईकडून मुलं जे शिकतात ते बरेचदा पाहून आणि नकळत कानावर पडलेल्या गोष्टी ऐकून, पण मला हे शिकव असं म्हणून, समोर बसून काही लिहून घ्यावं असं फारसं कोणी करत नाही. त्यामुळे अनेकदा आईकडून शिकायचं राहून जातं आणि मग ‘रुचिरा’ मदतीला येते.

मला माझा स्वयंपाकघरातला पहिला अनुभव आठवतोय. आई काही कामानिमित्त बाहेरगावी गेली होती पण आज्जी घरी होती. आई घरी नाही म्हणून मी स्वयंपाक करायचा ठरवला आणि आज्जी सारख्या सूचना करते म्हणून दरवाजाही बंद करून घेतला. मी तेंव्हा फक्त १०-१२ वर्षांची होते आणि त्यापूर्वी मी चहा सोडून काही बनविले नव्हते पण तरी मी साखरभात बनवायचे ठरविले ते रुचिराच्या जोरावर. मला आठवतयं की सगळ्यांनी तो भात कौतुक करून करून (प्रोत्साहन देण्यासाठी असेल) खाल्ला होता आणि मला प्रचंड आत्मविश्वास मिळाला. आजही, इतकी वर्षं  स्वयंपाक करत असूनही, पुरणपोळी किंवा उकडीचे मोदक करताना काही विसरत तर नाही ना हे पडताळण्यासाठी रुचीरावर नजर टाकली जातेच.

पण मला या पुस्तकात सर्वात जास्त काय भावतं तर त्यातलं कमलाबाईंचं मनोगत. दरवेळी ते वाचताना त्यांच्या प्रत्येक शब्दामागचा प्रामाणिकपणा, साधीसोपी शैली आणि विनम्रता मला भारावून टाकते आणि का कोण जाणे पण माझे डोळे कृतज्ञतेने भरून येतात. त्यांनी हे पुस्तक आपल्या सासूबाईंना अर्पण केलयं ज्यांच्याकडून त्या स्वयंपाक करायला शिकल्या पण हे पुस्तक लिहून माझ्यासारख्या अगणित मुलींना शिकवणाऱ्या कमळाबाईंचे हे ऋण आम्ही कसे फेडावे? प्रकाशकाने कमलाबाईंचा उल्लेख ‘सव्वा लाख सुनांची आवडती सासू’ असा केला आहें पण मला वाटते की ‘अगणित मुलींची सुगरण आई’ हे नाव जास्त सयुक्तिक आहें.

Advertisements

Read Full Post »